آذربایجان جنوبی
موقعیت جغرافیائی
آذربایجان جنوبی منطقه ای بوسعت 107.000 km2 است که در شمالغربی ایران واقع گردیده و اکثریت جمعیت آنرا ترکهای آذربایجانی تشکیل میدهند. این منطقه از شرق به دریای خزر ، از غرب به ترکیه و از شمال نیز با جمهوری آذربایجان و قفقاز محدود میباشد.
آذربایجان جنوبی سرزمینی نیمه کوهستانی بوده و بهمین دلیل رودخانه ها و آبهای جاری بسیاری آنرا غنی ساخته اند.در میان کوههای مهم آذربایجان جنوبی میت
اقلیم
آذربایجان جنوبی دارای سه اقلیم مختلف میباشد:
الف) آب و هوای سرد که مخصوصا مناطق مرتفع را تحت تاثیر میگذارد.
ب) آب و هوای معتدل که بیشتر دامنه کوهها و دشتها را زیر نفوذ خود میگیرد.
ج) هوای نسبتا گرم که بیشتر در مناطق پست حاکم است.
در آذربایجان جنوبی زمستان طولانی و سرد گذشته و دما میتواند تا 20 درجه زیر صفر پائین آید. فصل تابستان نیز کوتاه و گرم سپری شده و دمای آن میتواند تا 27 درجه سانتیگراد بالا رود.در فصل زمستان بارش بیشتربشکل برف بوده و برف میتواند مدتی مدید بر روی زمین بماند.تفاوت دمای سالانه بیش از 30 درجه سانتیگراد است.هرچه به شرق و جنوب آذربایجان جنوبی نزدیکتر بشویم درجه حرارت همانقدر گرمتر میشود.با افزایش سطح حرارت در سالهای اخیر بیشترین بارش در فصول گرم و کمترین بارش در فصول سرد سال تحقق یافته و میانگین بارش سالانه رقمی معادل 400-200 میلیمتر میباشد. در این منطقه اردبیل بدلیل ارتفاع بیشتر سطح بارش بالائی داشته و زمستانهای سرد و سختی را متحمل میگردد. آذربایجان جنوبی علاوه بر بادهای محلی تحت تاثیر بادهائی که هسته آنها از مدیترانه،دریای سیاه ،آذربایجان شمالی و دریای خزر نشات میگیرند قرار میگیرد. بدلیل وزش مداوم بادها هوای آذربایجان جنوبی تمیز و پاک است و علی الخصوص باد در تبریز میتواند بعنوان منبعی مهم برای کسب انرژی مورد استفاده قرار بگیرد.
زراعت و دامداری
نوع پوشش گیاهی در آذربایجان استپ بوده و بدلیل بارشهای بهاری و تابستانی این استپها حالت کراتع و مرغزارها را میگیرند.در مناطق کوهستانی با بارش بیشتر میتوان بیشه ها و جنگلها رامشاهده نمود.بعنوان مثال جنگلهای بسار قدیمی سردشت دارای درختان و پوشش گیاهی کمیابی است.جنگلهای سردشت بدلیل سیاستهای غلط دول حاکم بر منطقه و قطع درختان برای سوخت و ساز از طرف مردم بومی رو به نابودی میباشد.درختان کمیاب این منطقه جنگلی در سالهای اخیر تحت محافظت بیشتری قرار گرفته است.بدلیل شکل توپوگرافیک و اقلیم مناسب فعالیتهای زراعی در آذربایجان جنوبی توسعه یافته است.مهمترین منطقه زراعی آذربایجان جنوبی دشت مغان نام دارد که دارای بالغ بر صد هزار متر مربع است. بخش دیگری از این دشت که در آذربایجان شمالی جای میگیرد بیست هزار مترمربع وسعت دارد.
دامداری در آذربایجان جنوبی همانند شرایطی مناسب دارای شرایطی نامناسب نیز است.وجود مراتع سرسبز در این سرزمین خود عاملی تشویق کننده و زمستانهای سرو و سخت عاملی محدودکننده در این راستاست. مراتع سرسبز اطراف ماکو،مرند،اردبیل و خوی در نوع خود برای پرورش گوسفند بی نظیر قبول میگردند. مرغزارهای میاندوآب ،ارومیه و زنجان نیز برای پرورش گاو و گوساله محلی مناسب میباشد. در این مناطق تولید و فروش شیر،گوشت،کره،پنیرو پشم دامها یکی از منابع درآمد مهم مردم بشمار میآید.در ارومیه،اردبیلو مرند نیز پرورش زنبور عسل توسعه یافته و عسل اردبیل یکی از لذیذترین عسلهای جهان بشمار میرود.
رودخانه ها
رودخانه های آذربایجان جنوبی بدو حوضه دریای خزر و دریاچه ارومیه میریزند. رودخانه مشترک و بزرگ ارس بعد از جمع آوری رودها و آبهای کوچک و بزرگ به دریای خزر میپیوندد. از میان رودخانه های آذربایجان جنوبی میتوان به قزل اوزن،سیمینه رود،زرینه رود ،تلخه رود،نازلوچای،شهرچای،باراندوزچای،میاناچای،ترکمنچای،قراچای،قطور سو،دره چای،شاه چای،آقچای،کیوی چای،زنجان چای، ابهر چای، زنگمار ،ساری سو،قره سو تالوار چای اشاره نمود.
منابع آبی زیرزمینی
آذربایجان جنوبی از نظر منابع آبی زیرزمینی نیز بسیار غنی بشمار میآید. از اینرو منابع آبی بروشهای متفاوتی مورد استفاده قرار میگیرد.این منابع آبی از طریق چاههای عمیق ویا نیمه عمیق استخراج میگردند.در آذربایجان جنوبی همچنین آبهای معدنی فراوانی برای مداوای بیماریهای خاصی استفاده میشوند.این آبهای شفابخش بیشتر در مناطق اردبیل،سلماس و سراب قرار دارند.از میان منابع آبی معدنی آذربایجان جنوبی میتوان به آبهای معدنی سرعین،سردابه،آب قطور،بیله درسی ،شابیل ،آب خلخال،بستان آباد، آبهای معدنی سراب و مراغه،کندوان،صوفیان،تاپتاپان،توفارگان،ارکون،ابدال،شوط و سلماس را نام برد. متاسفانه از این منابع به اندازه کافی استفاده نمیشود .اگر در این اماکن سرمایه گذاریهای مناسب انجام گرفته و تاسیسات توریستی احداث گردد،مطمئنا همین منابع آب معدنی میتوانند منبع درآمد فوق العاده ای برای مردم محروم آذربایجان جنوبی شوند.
